Świętujemy stulecie Powstań Śląskich!

Wyniki Plebiscytu sto lat później

W sto lat od Plebiscytu chcemy pokusić się o krótką refleksję nad jego wynikami. Wiele już powiedziano o udziale w plebiscycie tzw. „emigrantów” i ich wpływie na wynik, wiele powiedziano o sprawności państwa polskiego i niemieckiego, nie mniej o wpływie zaangażowania wojennego Rzeczypospolitej na wynik plebiscytu, ale my chcemy zwrócić uwagę na coś jeszcze innego – na ogromny sukces jakim był plebiscyt i jego wynik.

Teza o sukcesie zdziwi tych, którzy pamiętają, że wyniki rozkładały się w proporcji 40:60 na korzyść strony niemieckiej. Pytanie jednak o kontekst tego wyniku. Wygrana nie jest bowiem miażdżąca, w wielu powiatach objętego plebiscytem terenu strona polska otrzymała większość głosów, a w prawie każdym miała znaczną reprezentację. Oznacza to, że co najmniej 40% mieszkańców Śląska (abstrahujmy od nacisków administracyjnych, osób przyjezdnych, ataków na PKPleb itp. czynników) zachowało polską tożsamość i ufało raczej młodemu Państwu Polskiemu, niż pokonanej w wojnie Rzeszy.

Mimo 123 lat nieistnienia Polski na mapie, mimo konfliktów terytorialnych na wszystkich prawie granicach, pomimo (co najważniejsze!) sześciu wieków oderwania Śląska od Polski, 40% jego mieszkańców stawiało na polską tożsamość, polski projekt cywilizacyjny. Upływ setek lat, kulturkampf, hakata, prześladowania nie wypleniły języka polskiego, polskiej tożsamości i przywiązania do Polskości. Pomimo, że uczestnicy głosowania w plebiscycie byli co najmniej 20 pokoleniem nie pamiętającym Polski na Śląsku, wielu z nich chciało do Polski „wrócić”.

Biorąc pod uwagę te okoliczności nie ulega wątpliwości, że wynik plebiscytu był dowodem na atrakcyjność polski i polskości – projektu cywilizacyjnego i tożsamościowego – jaki udało się zbudować do XIV wieku, a potem utrzymywać i rozwijać.

Oczywiście wynik ten jest też dowodem tytanicznej pracy polskich działaczy. Począwszy od tych którzy wiele lat przed plebiscytem działali by utrzymać ten polski żywioł pomimo niesprzyjających okoliczności, w tym licznych kapłanów, poprzez tych którzy zabiegali o jego organizację i ten polski żar rozpalali po tych, którzy działając w strukturach Polskiego Komitetu Plebiscytowego (i po za nim) w okresie plebiscytu promowali Polskę i polskość.

Nie ulega więc wątpliwości, że plebiscyt i jego wyniki to wielki sukces Polaków, Polsko i Polskości. O tym sukcesie warto pamiętać, zwłaszcza, że wkrótce miał go potwierdzić czyn zbrojny i ofiara krwi.

Dziś, 100 lat od przeprowadzenia plebiscytu, chcemy głośno mówić, że jego wynik to sukces oraz że jesteśmy z niego dumny. A efekty wykonanej wtedy pracy i włożonego wysiłku są dla nas wzorem do naśladowania i punktem odniesienia podczas organizacji Festiwalu Powstań Śląskich.